Sztormiak — żeglarski uniform

Żeglując po morzu, a nawet po jeziorach, często spotkać można ludzi ubranych w kolorowe kurtki i spodnie. To nie przypadek ani najnowszy krzyk mody — to podstawa ubioru każdego żeglarza, czyli sztormiak. W tym artykule podpowiadamy, jak wybrać odpowiedni model, jakie parametry naprawdę mają znaczenie oraz jak dbać o sztormiak, aby nie stracił swoich właściwości.

Czym jest sztormiak?

To jeden z najważniejszych elementów odzieży żeglarskiej. Składa się z kurtki i spodni, które mogą być oddzielnymi częściami garderoby lub jednoczęściowym kombinezonem. Pełni podobną funkcję co strój narciarski lub (w przypadku samej kurtki) okrycie wierzchnie zakładane przy niesprzyjającej pogodzie — zapewnia ochronę przed deszczem, wiatrem i chłodem, ale konkretnie na wodzie. Od jego jakości i dopasowania często zależy komfort, a czasem nawet bezpieczeństwo podczas żeglowania.

Rodzaje sztormiaków

Pojęcie „sztormiak” jest dość szerokie i używane ogólnie do opisywania żeglarskiej odzieży wierzchniej.

Wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów:

• Inshore — odpowiedni na rejsy śródlądowe, np. po jeziorach. Zazwyczaj jest to lekka kurtka i cienkie spodnie z poliamidu.
• Coastal — przeznaczony do przybrzeżnej żeglugi morskiej, np. po Bałtyku.
• Offshore / Ocean — przeznaczony na rejs po otwartym morzu lub oceanie, gdzie warunki są najtrudniejsze. To solidny sztormiak z wysokim kołnierzem i grubszymi spodniami na szelkach.
• Suchy sztormiak – jednoczęściowy sztormiak, opcjonalnie z gilzowymi stopami, często używany przez zawodników małych klas regatowych (np. Optimist), może być też dedykowany do najbardziej ekstremalnych rejsów oceanicznych.

Przed wypłynięciem warto odpowiedzieć sobie na dwa pytania: jaki charakter ma rejs i jaka będzie pogoda. Na tej podstawie można kompletować garderobę.

Parametry — klucz do skuteczności

Istotnym elementem przy wyborze sztormiaka są jego parametry. Oto najważniejsze z nich:

• Wodoodporność (mm słupa wody) — określa odporność materiału na przemakanie. Wartości sięgają od kilku do kilkunastu tysięcy milimetrów. W sztormiakach powinny zaczynać się od ok. 10 000 mm (lżejsze modele typu Inshore, odpowiednie na jeziora). W przypadku rejsów morskich współczynnik powinien wynosić co najmniej kilkanaście , a nawet kilkadziesiąt tysięcy mm.
• Oddychalność — zdolność materiału do odprowadzania pary wodnej (potu) z ciała. Mierzona jest na dwa sposoby:

Najczęściej spotykanym w przypadku sztormiaków jest MVP (Moisture Vapor Permeability – zdolność do przepuszczania przez swoja strukturę pary wodnej – potu), który wyrażany jest w g/m²/24 h — a im wyższa wartość, tym lepszy komfort użytkowania. Na mało wymagający rejs wystarczy od 5 000 do 10 000 g/m²/24 h, natomiast przy żegludze morskiej zalecane są wartości rzędu kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy.

Drugą jednostką miary jest RET (Resistance to Evaporative Transfer – odporność na uwalnianie pary wodnej), wyrażany w skali od 30 do 0, która działa na odwrót od MVP – im mniejszy współczynnik, tym bardziej wodoodporna jest kurtka. RET < 9 to doskonale oddychająca tkanina, a 9 < RET < 12 to dobrze oddychająca tkanina.

Jaki materiał wybrać?

Sztormiaki wykonuje się zazwyczaj z powłoki lub membrany.

• Powłoka — warstwa laminatu zapewniająca wodoodporność. Jest lekka i tańsza, ale mniej wytrzymała. Sprawdzi się w łagodniejszych warunkach, np. na jeziorze.
• Membrana — materiał o mikroporowatej strukturze, która nie przepuszcza wody, a jednocześnie odprowadza wilgoć. Zapewnia wysoką oddychalność i wytrzymałość, ale jest droższa. Z niej wykonuje się odzież morską i oceaniczną.

Dlaczego warto zaopatrzyć się w sztormiak?

Jako odzież specjalistyczna sztormiaki posiadają elementy znacząco poprawiające komfort użytkowania na pokładzie:

• wewnętrzne ściągacze w mankietach, czyli gilzy,
• regulowane rzepy w mankietach chroniące przed wodą,
• wodoodporne zamki,
• wysoki, sztywny kołnierz chroniący przed wiatrem,
• regulowany kaptur z daszkiem (tzw. przyłbicą),
• elementy odblaskowe zwiększające widoczność w trudnych warunkach,
• liczne, głębokie kieszenie (często ocieplane),
• wzmocnienia na łokciach i kolanach.

Jak wybrać rozmiar?

Przy wyborze rozmiaru kurtki i spodni kluczowe są komfort i swoboda ruchów. Zbyt luźny sztormiak gorzej chroni przed chłodem i może przeszkadzać, a zbyt ciasny — ogranicza ruchy. Warto zostawić zapas miejsca na grubszy polar lub bluzę. Rozmiarówka zazwyczaj odpowiada standardowym oznaczeniom od S do XL (czasem szerszym).

Sztormiak przyda się większości żeglarzy. To zwykle solidna odzież na lata, a lżejsze kurtki sprawdzają się także na co dzień. Na rynku dostępnych jest wiele marek różniących się jakością i ceną. Warto również zajrzeć na grupy żeglarskie lub do sklepów z odzieżą używaną — można tam znaleźć egzemplarze w bardzo dobrym stanie. Kupując z drugiej ręki, należy jednak sprawdzić stopień zużycia i w razie potrzeby ponownie zaimpregnować strój, ponieważ właściwości wodoodporne z czasem słabną.

Jak ubrać się na rejs?

Sztormiak chroni przed czynnikami zewnętrznymi, ale sam w sobie nie ogrzewa organizmu.

Na strój żeglarza składają się trzy warstwy:

• bazowa — bielizna termiczna odprowadzająca pot,
• docieplająca — polar lub bluza techniczna,
• zewnętrzna — sztormiak, który chroni przed wiatrem i wodą.

Więcej na temat tego, jak ubrać się na żagle, znajdziesz TU.

Jak poprawnie dbać o sztormiak?

Odzież specjalistyczną należy traktować inaczej niż tę, którą nosimy na co dzień. Materiały techniczne, z których wykonany jest sztormiak, wymagają odpowiedniej pielęgnacji, aby nie straciły swoich właściwości i mogły służyć przez wiele sezonów.

Konserwacyjne TAK:

• regularnie płucz sztormiak w słodkiej wodzie — usuniesz w ten sposób sól i zabrudzenia,
• po płukaniu strzep nadmiar wody i powieś ubranie w suchym, przewiewnym oraz zacienionym miejscu,
• susz w niskiej temperaturze w suszarce bębnowej (jeśli pozwala na to metka),
• okresowo impregnuj materiał specjalnym preparatem, aby przywrócić wodoodporność,
• pierz tylko w razie konieczności,
• pierz w temperaturze ok. 30°C na delikatnym programie, zgodnie z zaleceniami producenta,
• przed praniem sprawdź metkę lub instrukcję producenta.

Konserwacyjne NIE:

• nie czyść chemicznie — może to uszkodzić membranę i klejone szwy,
• nie używaj zwykłych detergentów ani płynów zmiękczających — stosuj wyłącznie środki do tkanin technicznych,
• nie pozostawiaj ubrania na długotrwałym słońcu — może to osłabić materiał i spowodować blaknięcie,
• nie susz sztormiaka bezpośrednio na kaloryferze ani przy grzejniku,
• nie przechowuj go długo ciasno złożonego — najlepiej, aby wisiał w suchym miejscu, z dala od źródeł ciepła i promieni UV.

Kolor — nie tylko estetyka

To, że sztormiaki są kolorowe, nie jest przypadkiem — to element bezpieczeństwa.

Jasne, jaskrawe barwy są łatwiejsze do zauważenia na wzburzonym morzu, wśród ciemnych fal oraz przy ograniczonej widoczności. Ułatwiają pracę na pokładzie, a w sytuacji „człowiek za burtą” znacząco zwiększają szanse szybkiego odnalezienia żeglarza.

Nieodłącznym elementem sztormiaka są również paski odblaskowe — najczęściej umieszczone na kapturze, rękawach lub przy zapięciach. Są dobrze widoczne w świetle latarek i reflektorów.

Przy wyborze koloru warto pamiętać:

• czerwony, żółty i pomarańczowy — zapewniają najlepszą widoczność na morzu,
• granatowy i czarny — są bardziej uniwersalne, ale najmniej widoczne w trudnych warunkach.

Dobrze dobrany sztormiak sprawi, że żadne warunki ani akwen nie będą straszne. To inwestycja na lata — dlatego tak ważne są świadomy wybór, znajomość właściwości materiału oraz odpowiednia pielęgnacja.