Żeglarstwo stale ewoluuje — czy odzież specjalistyczna również? Kiedyś standardem były grube wełniane swetry, a dziś na rynku dostępne są lekkie i technologicznie zaawansowane materiały przystosowane do każdej pogody. Niezależnie od tego, czy planujesz trening sportowy, czy kilkudniowy rejs, podstawowa zasada jest jedna — ubiór musi być dopasowany do rodzaju aktywności, akwenu i warunków pogodowych.
Zanim skompletujesz strój — określ warunki
Dobór odzieży zależy od trzech czynników:
- rodzaju żeglowania (trening sportowy vs. rejs turystyczny),
- akwenu (jezioro, morze, ocean),
- pory roku i temperatury.
Na jeziorze zazwyczaj wystarczy lżejsza odzież techniczna. Na morzu konieczna jest lepsza ochrona przed wiatrem, wodą i chłodem. Latem kluczowa jest oddychalność i ochrona przed UV, a w chłodniejszych miesiącach — izolacja termiczna oraz ubieranie warstwowe.
Jak ubrać się na trening żeglarski?
Podczas treningu sportowego liczą się przede wszystkim swoboda ruchów oraz ochrona przed chłodem, słońcem i otarciami.
- dyscypliny deskowe — w ciepłe dni wybierz cieńszą lub krótszą piankę. Zapewni ona duży komfort i nie będzie ograniczać ruchów, np. przy wykonywaniu zwrotu. Jeśli temperatura będzie naprawdę wysoka — załóż lycrę, która ochroni skórę przed słońcem i otarciami, oraz spodenki typu boardshort. W zimie najlepiej sprawdzi się gruba pianka typu “front zip” (zapinana od przodu), która zapewnia wyższą szczelność.
- dyscypliny jachtowe — latem zamiast pianki, w której łatwo o przegrzanie, wybierz lekką i oddychającą odzież techniczną. Zimą natomiast sięgnij po dodatkową warstwę wierzchnią i akcesoria — np. lekką kurtkę wiatro- i wodoodporną albo spodnie o tym samym zastosowaniu.
Nieodłącznym elementem treningu jest także kamizelka asekuracyjna — noszą ją nawet najbardziej doświadczeni żeglarze. Niektóre przepisy klasowe wymagają również używania kasków.
Ubranie na dłuższy rejs — co warto zabrać?
Podczas rejsu turystycznego komfort termiczny i ochrona przed wilgocią mają kluczowe znaczenie. Na pokładzie spędza się wiele godzin, często w zmiennych warunkach.
Podstawą jest odpowiednia warstwa zewnętrzna chroniąca przed wiatrem i wodą. W żeglarstwie funkcję tę pełni sztormiak (kurtka i spodnie żeglarskie lub jednoczęściowy kombinezon).
Temat wyboru sztormiaka — jego parametrów, klas (inshore/coastal/offshore) oraz specyfiki membrany i oddychalności — wymaga osobnego omówienia i zostanie rozwinięty w dedykowanym artykule.
Pod sztormiak warto założyć:
- oddychającą warstwę bazową (bieliznę termiczną),
- warstwę izolacyjną (polar lub bluzę techniczną).
Buty żeglarskie na jacht — jakie wybrać?
Odpowiednie buty żeglarskie znacząco zwiększają bezpieczeństwo na pokładzie.
Na rejs sprawdzą się:
- kalosze żeglarskie — są nieprzemakalne, zapewniają ciepło i mają specjalny bieżnik ograniczający ryzyko poślizgnięcia,
- buty pokładowe (deck shoes) — lekkie, szybkoschnące, z jasną, antypoślizgową i niebrudzącą podeszwą.
Należy unikać obuwia z twardą, śliską podeszwą oraz butów na obcasie.
W przypadku treningu sportowego najlepiej sprawdzą się buty z neoprenu, które — podobnie jak pianka — zatrzymają ciepło i ochronią przed otarciami.
Kamizelka — element bezpieczeństwa
Kamizelka asekuracyjna, często potocznie nazywana kapokiem, powinna być dobrana do wagi użytkownika i rodzaju aktywności.
Podczas obozów żeglarskich, rejsów zorganizowanych oraz czarterów jachtów kamizelki zazwyczaj znajdują się na wyposażeniu jednostki. Jeśli jednak pływasz samodzielnie, warto mieć własną kamizelkę asekuracyjną.
Zgodnie z przepisami na pokładzie każdego obiektu pływającego powinna znajdować się liczba kamizelek ratunkowych odpowiadająca liczbie uczestników. Przepisy nie nakazują pływania w kamizelce — musi ona jednak być dostępna jako zabezpieczenie w razie wypadku.
Uwaga! Kamizelka asekuracyjna i ratunkowa to nie to samo.
- kamizelka asekuracyjna — wspomaga utrzymanie na wodzie, ale nie zapobiega utonięciu. Przeznaczona dla osób, które potrafią pływać i w momencie wpadnięcia do wody są przytomne. Poziom wyporności — 50 N,
- kamizelka ratunkowa — utrzymuje ciało na wodzie, a dzięki sztywnemu kołnierzowi asekuruje głowę. Przeznaczona dla osób, które nie potrafią pływać lub są nieprzytomne. Poziom wyporności — 100 N i powyżej.
Więcej na temat zasad bezpieczeństwa podczas rejsu.
Oto kilka najpopularniejszych rodzajów kamizelek:
- piankowa — zapewnia stałą wyporność i częściowo chroni przed uderzeniami. Używana w szkółkach żeglarskich i wypożyczalniach. Często wybierana przez zawodników klas jachtowych,
- pneumatyczna — napełnia się po kontakcie z wodą; wymaga regularnej kontroli mechanizmu i naboju CO₂. Może być automatyczna lub manualna,
- impaktowa — stosowana w dyscyplinach deskowych, chroni głównie przed uderzeniami, nie zastępuje kamizelki ratunkowej.
W żeglarstwie turystycznym najczęściej stosuje się kamizelki piankowe lub pneumatyczne.
Przydatne akcesoria żeglarskie
Oprócz odzieży podstawowej warto pamiętać o:
- czapce z daszkiem lub buffie,
- okularach przeciwsłonecznych z filtrem UV i polaryzacją,
- rękawiczkach żeglarskich (pełnych lub bezpalcowych),
- kremie z wysokim filtrem UV,
- pasie trapezowym lub spodenkach balastowych (w klasach wymagających trapezowania lub balastowania).
Dobrze dobrana odzież żeglarska może znacząco poprawić lub zepsuć wymarzony rejs czy trening. Ciepły sztormiak z dobrymi parametrami i kalosze sprawią, że nawet największa fala nie będzie straszna, a dzięki specjalistycznej odzieży technicznej i czapce z daszkiem trening przy 30°C będzie znacznie bardziej komfortowy.
Dobrze przygotowany żeglarz nie walczy z zimnem, przegrzaniem ani przemoknięciem — może skupić się wyłącznie na pływaniu.