Czy marzyły Ci się kiedyś wakacje pod żaglami? A może szukasz ciekawego sposobu na spędzanie czasu wolnego – samemu, ze znajomymi bądź rodziną? Jak wkroczyć w świat żeglarstwa, jeśli nigdy nie miało się z nim do czynienia? Oto kilka sprawdzonych ścieżek.
Patent żeglarski – klucz do samodzielnego żeglowania
To bardzo popularna i dostępna opcja dla osób, które interesują się żeglarstwem i chcą poznać je lepiej niż tylko z poziomu pasażera. Patent przyda się zarówno w Polsce, gdy ze znajomymi lub rodziną będziecie chcieli wybrać się w wakacyjny rejs, jak i za granicą.
Choć jachty do 7,5 metra można wypożyczać i prowadzić bez uprawnień, patent jest świetnym potwierdzeniem umiejętności i dokumentem, o który prosi wiele wypożyczalni.
W aktualnych wymogach formalnych wyróżniamy trzy stopnie uprawnień:
- patent żeglarza jachtowego,
- patent jachtowego sternika morskiego,
- patent kapitana jachtowego.
Różnią się stopniem zaawansowania oraz wymaganym poziomem doświadczenia.
W pierwszej kolejności adepci żeglarstwa mogą sięgnąć po patent żeglarza jachtowego. Dlaczego?
- Uprawnia do prowadzenia jachtów żaglowych o długości kadłuba nieprzekraczającej 12 metrów po wodach śródlądowych lub morskich — w ciągu dnia, do 2 mil morskich od brzegu;
- Wcześniejsze doświadczenie żeglarskie nie jest wymagane, a zdać może go każdy, kto ukończył 14. rok życia. Jeśli wcześniej nie miałeś jednak styczności ze sportami wodnymi, dobrym pomysłem będzie wzięcie udziału w kursie przygotowującym.
Kurs przygotowawczy do patentu – zastrzyk żeglarskiej wiedzy
Oferta kursów przygotowujących jest bardzo bogata, dlatego nawet osoby z najbardziej przepełnionymi grafikami znajdą coś dla siebie. Szkoły i kluby żeglarskie w całej Polsce oferują kursy codzienne lub weekendowe, podczas których uczą zarówno teorii, jak i praktyki. Jak przebiega taki kurs?
- Podczas kursu poznasz podstawy żeglarstwa, takie jak teoria nawigacji, nazewnictwo części jachtu oraz jego obsługa. Na zajęciach praktycznych nauczysz się wykonywać manewry, takie jak zwroty, zmiany kursu czy alarm „człowiek za burtą”.
- Egzamin — podobnie jak kurs — składa się z dwóch części: teoretycznej i praktycznej. Teoria to pisemny test jednokrotnego wyboru, złożony z 75 pytań, na którego rozwiązanie jest 90 minut. Podczas części praktycznej zadaniem będzie wykonanie wskazanych przez komisję manewrów.
- Egzamin przeprowadzany jest na jachtach typu slup o długości kadłuba co najmniej 5,5 m, wyposażonych w silnik z biegiem wstecznym, przy sile wiatru 1–5 stopni w skali Beauforta, na akwenie z dostępnym pomostem wyposażonym w urządzenia cumownicze oraz dostępną boją cumowniczą.
Jeśli patent żeglarza jachtowego rozpali w Tobie miłość do żeglowania, możesz ubiegać się o kolejny — patent jachtowego sternika morskiego. Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronie Polskiego Związku Żeglarskiego.
Na stronie rządowej znajduje się lista podmiotów upoważnionych do przeprowadzania egzaminów w zakresie uprawiania turystyki wodnej – warto sprawdzić ją przed dokonaniem ostatecznego wyboru szkółki.
Oprócz trzech uprawnień, o których wspominaliśmy wcześniej (patentów żeglarskich), można uzyskać także inne dokumenty, na przykład licencję sternika motorowodnego. Szczegółowe informacje znajdują się pod załączonym wyżej linkiem.
Zastrzyk żeglarskiej statystyki
Chętnych do zdobywania uprawnień nie brakuje. W 2025 roku Polski Związek Żeglarski wydał 13 759 patentów żeglarza jachtowego, 3 354 patentów jachtowego sternika morskiego oraz 218 dokumentów kapitana jachtowego.
Statystyki pokazują wyraźnie, że udział kobiet maleje wraz z kolejnymi stopniami zaawansowania: od 29% na poziomie żeglarza jachtowego, przez 15% przy JSM, do 7% wśród Kapitanów Jachtowych.
Najwięcej patentów żeglarza jachtowego wydano w województwie mazowieckim, najmniej – w świętokrzyskim. Ciekawostką pozostaje fakt, że więcej patentów kapitańskich wydano w woj. śląskim niż w województwach nadmorskich.
Mam już patent – co dalej?
Patent żeglarza jachtowego uprawnia do samodzielnego wypożyczenia jachtu i wypłynięcia w rejs, na przykład po jeziorach, Zatoce Gdańskiej lub nawet za granicą. Zanim jednak wypłyniesz w niezapomnianą wodną przygodę, zrób dogłębny research. Skup się przede wszystkim na aspektach bezpieczeństwa i ubezpieczeń.
Sprawdź stan techniczny jednostki i upewnij się, czy jest bezpieczna. Zrób to zarówno przed wypożyczeniem, jak i przy odbiorze jachtu. Upewnij się, że na pokładzie znajduje się apteczka pierwszej pomocy, środki gaśnicze (gaśnica lub koc gaśniczy), odbijacze oraz sprzęt awaryjny:
- nożyce do cięcia lin,
- bosak (długi drąg zakończony metalowym hakiem i grotem – szpikulcem),
- rumpel awaryjny (drążek przymocowany bezpośrednio do płetwy sterowej, która pozwala na manualne kierowanie jednostką pływającą).
Na jachcie obowiązkowo powinny znaleźć się także kamizelki asekuracyjne (dopasowane do wagi uczestników) oraz koła ratunkowe. Przed rejsem zapisz sobie numery alarmowe do WOPR — 601 100 100 — lub europejski numer alarmowy 112.
Każdy sprzęt ratunkowy (w tym także środki asekuracyjne) musi mieć atest – dokument stwierdzający, że produkt spełnia obowiązujące normy i może być dopuszczony do sprzedaży. Przed rejsem upewnij się więc, że środki oferowane przez firmę go posiadają.
Przy odbieraniu jachtu sprawdź również stan olinowania ruchomego i stałego oraz działanie silnika i jego chłodzenie. Nie przekraczaj maksymalnej liczby osób dozwolonych na pokładzie — jacht ma określony limit wagowy, więc jego przeciążenie może prowadzić do wypadku.
Bardzo istotną kwestią przy planowaniu rejsu jest odpowiednie ubezpieczenie zarówno uczestników, jak i jachtu. Przed wypożyczeniem sprawdź, jakie ubezpieczenie oferuje firma czarterowa i na jakich zasadach zabezpieczona jest jednostka.
W tym linku znajdziesz informacje o ubezpieczeniach, jakie oferuje PZŻ przy współpracy z ERGO Hestią.
Żeglarstwo turystyczne i sporty deskowe – urlop w otoczeniu wody
Jeśli niekoniecznie zależy Ci na patencie, nadal możesz spróbować żeglarstwa. Możliwości są tak naprawdę nieskończone, a wyprawy czy obozy organizowane są w wielu zakątkach świata. Studencka ekspedycja na Mazury albo wygrzewanie się w chorwackim słońcu? Podczas rejsu nauczysz się podstaw obsługi jachtu, ale pamiętaj — zwykle nie przekaże Ci on pełnej wiedzy tak jak kurs do patentu.
Żeglarstwo to nie tylko jachty, ale też sporty deskowe. Oferta obozów dla dorosłych z windsurfingu lub kitesurfingu stale rośnie. Sprawdź ofertę lokalnej szkółki żeglarskiej albo wybierz się do Trójmiasta lub na Półwysep Helski.
Jeśli urlop w otoczeniu wody brzmi jak ciekawy sposób na spędzanie czasu wolnego, żeglarstwo turystyczne jest właśnie dla Ciebie.
Rejsy szkoleniowe – sposób na naukę i przygodę
Jeśli interesuje Cię żeglarstwo, ale nie masz jeszcze patentu, świetną opcją będzie rejs szkoleniowy — na przykład żaglowcem STS Pogoria, którego większościowym właścicielem jest PZŻ. Taką jednostką możesz przepłynąć Morze Śródziemne, Bałtyk lub poznać jeszcze inne akweny. Więcej informacji na temat rejsów Pogorią znajdziesz na stronie internetowej armatora.
Nigdy nie jest za późno, by odkryć w sobie nową pasję. Żeglarstwo jest aktywnością dla każdego, niezależnie od wieku, poziomu zaawansowania czy miejsca zamieszkania. Czy znasz jeszcze jakiś sposób na uprawianie go amatorsko?